Geografie van Polen

Polen (officieel: Rzeczpospolita Polska = Poolse republiek) is een republiek in Oost-Europa. De totale oppervlakte van Polen is 312.684 km2 en het land is daarmee ongeveer 7,5 keer zo groot als Nederland. Polen meet van noord naar zuid ca. 650 kilometer en van oost naar west ca. 700 kilometer.

Polen grenst aan zeven landen: in het westen aan Duitsland (456 km), in het oosten aan de Russische enclave Kaliningrad Oblast (206 km), Litouwen (91 km), Wit-Rusland of Belarus (407 km) en de Oekraïne (526 km), in het zuiden aan Tsjechië (658 km) en Slowakije (444 km). In het noorden grenst Polen aan de Oostzee en de kustlijn heeft een totale lengte van 491 kilometer. De grens met Duitsland wordt grotendeels bepaald door de Oder en de Neisse.

In de uiterste noordwesthoek van Polen ligt het eiland Wolin, waar het Wolinski Nationaal Park ligt, een waar vogelparadijs. Hier zijn ook de schiereilanden Hel en Mierzeja Wislana te vinden. Klimaat Het Poolse klimaat staat afwisselend onder invloed van Atlantische, oceanische en Aziatische, continentale luchtmassa's. Het klimaat vormt dan ook een overgang van een gematigd zeeklimaat in het noorden en westen van het land naar een droog landklimaat in het zuiden en oosten. Westenwinden heersen tegenover de oostenwinden, maar over het algemeen wordt het weer gekenmerkt door snelle wisselingen, vooral in de winter en in de bergen.

De Atlantische invloed neemt naar het oosten toe af en daardoor valt er in het westen meer neerslag dan in het oosten. De neerslag bedraagt in de Karpaten en de Sudeten meer dan 800 mm per jaar; op de plateaus en meervlakten 600 tot 800 mm per jaar en in Centraal-Polen 450 mm. In de maanden september en oktober, de zogenaamde “gouden herfst”, wordt het al frisser en neemt de kans op regen toe, maar het aantal zonnige dagen is nog behoorlijk groot. November en december worden gekenmerkt door veel mist en regen. In de hoofdstad Warschau is januari de droogste en juli de natste maand.

De winters duren van ca. half december tot in april en zijn door de oostenwinden in het oosten en het zuiden erg streng met veel sneeuwval. Rivieren en meren zijn in die regio’s dan grotendeels bevroren. In de bergen komt de temperatuur ca. 130 dagen per jaar niet boven het vriespunt uit. De centraal gelegen Warschau kent een periode van drie maanden met gemiddelde temperaturen onder het vriespunt.

In de lange, warme zomerperiode stijgt de temperatuur gemakkelijk tot boven 25°C; in de winter daalt het kwik tot ver onder 0°C. De laagste temperatuur ooit werd in de middelgebergten gemeten: -42 °C; de hoogste in Neder-Silezië (40,2 °C). De gemiddelde julitemperatuur bedraagt 17°C aan de Oostzee tot 20°C in het zuidoosten; de gemiddelde januaritemperatuur varieert regionaal van -1°C tot -6°C.

Langs de Oostzee liggen de kustvlakten en in de laagvlakte van de Wisla ligt het laagste punt van het land: -1,8 meter. Op deze laagvlakte sluiten de iets hoger gelegen (tot ruim 300 m) Pommerse en Mazoerische Meervlakten aan. De kuststrook bestaat uit brede zandstanden, forse duinruggen en enkele grote duinmeren.

De weer wat lager gelegen centrale vlakten en de oerstroomdalen bestaande uit het Silezische Bekken, de Kujawy, de Grootpoolse Meervlakte, het laagland van Mazowsze en van Podlachië.

Ten zuiden van de centrale vlakten liggen een aantal hooggelegen plateaus. Hiervan is de Kleinpoolse Hoogvlakte geleed in de oudste bergrug van Polen, de Góry Swietokrzyskie (Heiligekruisbergen, tot 611 m hoog), de plateaus van Silezië en Kraków-Czestochowa en de synclinale van de Nida. Het plateau van Lublin ligt tussen Wisla en Bug en is 220-300 meter hoog.

De Karpaten bestaan uit middelgebergten en hooggelegen plateaus van alpine oorsprong, die worden doorsneden door de bovenlopen van de Odra en de Wisla. De Poolse Karpaten zijn, behalve Bieszcady (Woudkarpaten) een onderdeel van de West-Karpaten. Het hoogste punt van Polen (Rysy, 2499 m) ligt in het Tatramassief.

De noordelijkste keten is de kalkachtige Pieniny. Verder westelijk, van de Karpaten gescheiden door de Moravische Poort, liggen de Sudeten, een granietmassief. Het hoogste deel hiervan is het Reuzengebergte of Karkonosze.

Ca. 53% van de Poolse grond bestaat uit podzolbodems. Dit soort bodems wordt gekenmerkt door een donkere bovenlaag met veel humus, waaronder een uitgeloogde laag ligt, die wordt gevolgd door een onderlaag waarin mineralen en organische stoffen door inspoeling opeenhopen.